W dniach 7–8 października 2025 r. we Wrocławiu odbyła się konferencja pn. „Gospodarowanie zasobami wody w rolnictwie i na obszarach wiejskich”, zorganizowana w ramach KSOW+ przez Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Warszawie.

Głównym celem konferencji było zwiększenie świadomości ekologicznej i wiedzy dotyczącej zmian klimatycznych oraz niestabilności zasobów wodnych. Konferencja stanowiła okazję do wymiany doświadczeń oraz prezentacji dobrych praktyk w zakresie efektywnego gospodarowania wodą w rolnictwie i na obszarach wiejskich. Szczególną uwagę poświęcono wyzwaniom, z jakimi mierzyła się Polska w 2024 roku, kiedy południowo-zachodnia część kraju zmagała się z powodziami, a jednocześnie regiony wschodnio-centralne doświadczały dotkliwej suszy.

W trakcie dwóch dni trwania konferencji, prelegenci i eksperci poruszyli szereg istotnych zagadnień dotyczących zarządzania wodami i adaptacji rolnictwa do zmiennych warunków klimatycznych. Tematyka obejmowała m.in. zarządzanie wodami opadowymi w gminach wiejskich, zmienność klimatu (w tym występowanie ekstremalnych zjawisk pogodowych) oraz konieczność wdrażania działań adaptacyjnych. Dyskutowano również o budowie i utrzymaniu infrastruktury retencyjnej oraz wpływie nietechnicznych metod retencjonowania wody na strukturę bilansu wodnego w zlewni rolniczej.

Ważnym elementem dyskusji była poprawa funkcjonowania systemów melioracyjnych na obiektach rolniczego użytkowania oraz działania związane z Europejskim Zielonym Ładem w rolnictwie, ze szczególnym uwzględnieniem ochrony zasobów wodnych. Poruszono także tematy programu redukcji ryzyka powodziowego, procedur przeciwpowodziowych, jak również dobrych praktyk rolniczych minimalizujących degradację ekosystemów wodnych.

Konferencja zgromadziła szerokie grono ekspertów, którzy omówili kluczowe zagadnienia związane z gospodarką wodną na obszarach wiejskich. Wśród pierwszych prelegentów, Daria Mularczyk-Mędza z Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie przedstawiła, w jaki sposób Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich + wspiera rozwój rolnictwa i terenów wiejskich. Następnie prof. dr hab. inż. Mirosław Wiatkowski z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu omówił aktualne problemy i wyzwania związane z gospodarowaniem wodami na obszarach wiejskich.

Kwestie dotyczące walki z suszą i zmianami klimatu zdominowały część wystąpień. Prof. dr hab. inż. Grzegorz Żurek z Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin – Państwowego Instytutu Badawczego (IHAR-PIB) w Radzikowie zabrał głos dwukrotnie, koncentrując się najpierw na wykorzystaniu postępu biologicznego jako narzędzia w przeciwdziałaniu niekorzystnym skutkom zmian klimatycznych, a później analizując susze jako czynnik ograniczający produkcję roślinną. Tematyka ta była kontynuowana przez ekspertów z Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowego Instytutu Badawczego (IUNG – PIB) w Puławach: dr hab. Jerzy Kozyra omówił monitoring i zarządzanie ryzykiem suszy w Polsce, a dr Beata Bartosiewicz przedstawiła rolę retencji wodnej w łagodzeniu skutków suszy rolniczej.

Ważne zagadnienia techniczne i infrastrukturalne zostały przedstawione przez zespół z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Prof. dr hab. inż. Paweł Licznar skupił się na zarządzaniu wodami opadowymi w gminach wiejskich. Z kolei dr hab. inż. Robert Kasperek, prof. UPWr, przedstawił kwestie związane z budową i utrzymaniem infrastruktury retencyjnej, a dr hab. inż. Tomasz Kowalczyk, prof. UPWr, podzielił się praktycznymi uwagami na temat wpływu nietechnicznych metod retencjonowania wody na strukturę bilansu wodnego w zlewni rolniczej. Ponadto, dr hab. inż. Ryszard Pokładek, prof. UPWr, omówił poprawę funkcjonowania systemów melioracyjnych na obiektach rolniczego użytkowania.

Wpływ użytkowania gruntów na środowisko analizowała dr inż. Aleksandra Steinhoff-Wrześniewska z Instytutu Technologiczno-Przyrodniczego – Państwowego Instytutu Badawczego (ITP – PIB) w Falentach, przedstawiając wnioski dotyczące wpływu użytkowania powierzchni zlewni na jakość wód powierzchniowych, bazując na przykładzie zlewni rzeki Mała Panew. Nowoczesne metody analizy przestrzeni rolniczej zaprezentowała dr inż. Barbara Wiatkowska z Politechniki Wrocławskiej, omawiając monitorowanie zmian przestrzeni rolniczej na obszarach wiejskich z wykorzystaniem zobrazowań satelitarnych. Zagadnienie to uzupełnił dr Marek Helis (ITP – PIB w Falentach), który przedstawił możliwości wykorzystania kartografii komputerowej do wyznaczania obszarów zagrożonych erozją wodną gleb.

Kwestie legislacyjne i strategiczne omówił dr Bogumił Nowak z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowego Instytutu Badawczego, który przedstawił dobre i złe praktyki korzystania z wód w rolnictwie w świetle obowiązujących przepisów oraz zasad zrównoważonego rozwoju. Z kolei dr hab. Karol Kociszewski, profesor z Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu skupił się na działaniach związanych z Europejskim Zielonym Ładem w rolnictwie, ze szczególnym uwzględnieniem ochrony zasobów wodnych. Aspekty te uzupełnił burmistrz Leśnej Szymon Surmacz, omawiając prawne i organizacyjne kwestie gospodarowania zasobami wody w gminach.

Nie zabrakło również prezentacji innowacyjnych rozwiązań praktycznych: Katarzyna Gowin (MILEX) i dr inż. Agnieszka Orzeł (Dr Berry) omówiły praktyczne, innowacyjne rozwiązania w nawadnianiu malin. Ostatecznie, dr hab. Michał Habel, profesor z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy przedstawił perspektywę regionalną w wystąpieniu zatytułowanym „Woda dla Kujaw – żywność dla Polski”.

W ramach konferencji odbyły się także konsultacje indywidualne oraz debata ekspercka, podczas której prelegenci odpowiedali na pytania uczestników.