W dniu 17 czerwca 2026 r.  odbyło się IV posiedzenie Grupy tematycznej ds. podejścia LEADER (GTL). Posiedzenie, zorganizowane przez Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Warszawie, odbyło się w trybie zdalnym. W spotkaniu wzięło udział 90 osób, w tym m.in. przedstawiciele regionalnych sieci LGD, Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, samorządów województw, organizacji pozarządowych oraz zaproszeni goście.

---

Posiedzenie otworzył przewodniczący GTL Piotr Sadłocha, prezes zarządu Polskiej Sieci LGD - Federacji Regionalnych Sieci LGD, który przedstawił sprawozdanie z prac Grupy w roku 2025.

Sprawozdanie z działalności Grupy tematycznej ds. podejścia LEADER w roku 2025

W pierwszej części posiedzenia, Rafał Sęk z Departamentu Rynków Rolnych i Energii w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedstawił najważniejsze założenia i zasady udziału w „Programie dla szkół” w roku szkolnym 2026/2027. Program realizowany jest przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa i od wielu lat wspiera promocję wśród uczniów klas I-V zdrowej diety opartej na warzywach, owocach i produktach mlecznych. Szkoły podstawowe, które chcą uczestniczyć w programie mogą skorzystać z usług zatwierdzonych dostawców żywności oraz działań edukacyjnych wspierających skuteczność programu.

Omówione zostały akty prawne, warunki udziału w programie, budżet oraz dostępne narzędzia informatyczne do obsługi wniosków o pomoc w ramach aplikacji „e-Program dla szkół”. Wszystkie informacje i aktualności dotyczące programu udostępnione są na stronie programu:

www.programdlaszkol.org

Podczas dyskusji na temat „Programu dla szkół” poruszono kwestię zasad wyboru usług edukacyjnych oraz dostawców żywności, które nie do końca sprzyjają lokalnym małym producentom. Zwrócono uwagę na nadmiar opakowań, sztywny katalog produktów, brak możliwości dostarczania produktów przetworzonych (np. soków) oraz potrzebę połączenia komponentu dostaw z komponentem edukacyjnym w celu uzyskania jak najlepszych efektów programu. Przedstawiciele Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa zaprosili LGD do udziału w przetargach na działania edukacyjne i promocyjne w nowym roku szkolnym.

Program dla szkól w Polsce na rok szkolny 2026/2027

W drugiej części posiedzenia, zastępca dyrektora Departamentu Wspólnej Polityki Rolnej w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Grzegorz Wirtek przedstawił aktualne dane dotyczące stanu wdrażania Lokalnych Strategii Rozwoju w latach 2023-2027. W ramach zarządzania LSR podpisano 288 umów na ponad 575 mln złotych. W ramach wdrażania LSR przeprowadzono 1519 naborów, najwięcej w województwach mazowieckim, wielkopolskim i lubelskim. Największa liczba naborów dotyczyła następujących zakresów wsparcia:

• Poprawa dostępu do malej infrastruktury publicznej,
• Rozwój przedsiębiorczości poprzez start działalności gospodarczej
• Rozwój przedsiębiorczości poprzez rozwój działalności gospodarczej.

Aktualny stan wdrażania LEADER w ramach EFRROW

W części poświęconej najczęściej występującym problemom związanym z wdrażaniem podejścia LEADER, w imieniu Polskiej Sieci LGD prezentację przedstawił prezes Stowarzyszenia LGD Mroga Piotr Nowacki, a w imieniu samorządów województw - dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Kujawsko-Pomorskiego Elżbieta Siemiątkowska oraz kierownik Biura Wdrażania Projektów LEADER w tym departamencie, Kacper Szary. Wśród głównych problemów zgłaszanych przez LGD wskazano na: wielopoziomową kontrolę formalną, częste zmiany przepisów, centralizację decyzji, trudności związane z systemami informatycznymi, wydłużanie terminów rozpatrywania wniosków oraz przerzucanie odpowiedzialności na LGD za czynniki od nich niezależne. Zwrócono również uwagę na problemy samorządów, wśród których wskazano: konieczność prowadzenia szczegółowych kontroli LGD, brak jasnych procedur dotyczących ubiegania się o wsparcie oraz niedoskonałości w infrastrukturze informatycznej (CSOB, PUE). Zaproponowano rozważanie powrotu do zasad wyboru projektów w ramach procedury grantowej.

W toku dyskusji poruszono także kwestie związane m.in. z badaniem racjonalności wydatków, kryteriami wyboru, wielopoziomową weryfikacją i kwalifikowalnością wydatków. Wśród postulatów znalazły się: decentralizacja, skrócenie wielopoziomowej weryfikacji, wprowadzenie przejrzystych, jasnych i mierzalnych kryteriów wyboru, konieczność ustalenia ostatecznych wytycznych przed terminem składania wniosków. Ze strony Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa padły deklaracje uproszczenia procedur dokumentacyjnych, tak, aby w zgodzie z koncepcją i postulatami środowisk LGD, nie zapominać o oddolności i lokalności działań oraz braku narzędzi do stosowania skomplikowanych reguł administracyjnych.

Prezentacja Polskiej Sieci LGD

Propozycje zmian systemowych pozwalających usprawnić
wdrażanie podejścia LEADER / RLKS po 2028 roku

W dalszej części posiedzenia, przedstawicielka Jednostki Centralnej Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich+ Agata Markuszewska zaprezentowała dane dotyczące projektów realizowanych dla lokalnych grup działania w ramach Planu operacyjnego KSOW+. W planie operacyjnym na 2026 rok zaplanowano 37 projektów kierowanych m.in. do LGD, w tym 30 realizowanych przez samorządy województw, a wśród nich: szkolenia, warsztaty, konferencje, wyjazdy studyjne, publikacje oraz udział w targach i imprezach plenerowych. Prelegentka zachęcała do realizacji większej liczby operacji w przyszłości oraz poinformowała o możliwości składania pomysłów projektów na 2027 rok w terminie od sierpnia do września 2026 r.

Projekty dla lokalnych grup działania w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich+

Następnie dyskutowano o sprawach bieżących tj.: procedurach związanych ze złożeniem wniosku o płatność na zarządzanie LSR na podstawie wydatkowanych środków, wypracowania prostszej i szybszej metody rozliczania wniosków oraz aktualizacji instrukcji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

---

Na zakończenie posiedzenia przewodniczący GTL Piotr Sadłocha odniósł się do planów nowego podziału kompetencji pomiędzy samorządami i lokalnymi grupami działania w kolejnym okresie programowania.