Zachęcamy do zapoznania się z raportem Narodowego Centrum Badań i Rozwoju „Jak zniwelować lukę innowacyjną w Unii Europejskiej”, podsumowującym konferencję EU Innovation Journey ’25, zorganizowaną  12–13 maja 2025 r. w Warszawie.

Pobierz raport NCBR

Wydarzenie zgromadziło blisko 500 kluczowych przedstawicieli europejskiego ekosystemu innowacji – ekspertów, decydentów, przedsiębiorców i naukowców. Dyskusje koncentrowały się na wyzwaniach związanych z finansowaniem przełomowych innowacji w UE oraz na szczególnej sytuacji regionu Europy Środkowo-Wschodniej, gdzie nadal widoczna jest znacząca „luka inwestycyjna” ograniczająca tempo rozwoju projektów o wysokim potencjale gospodarczym.

Prezentowany raport stanowi syntetyczne podsumowanie dwóch dni debat, paneli tematycznych i sesji eksperckich. Zawiera zarówno analizę obecnej polityki innowacyjnej UE, jak i postulaty koniecznych działań – od zmian systemowych po usprawnienia w zakresie finansowania, komercjalizacji technologii i wzmacniania potencjału regionu Europy Środkowo-Wschodniej (Central and Eastern Europe – CEE).

Dokument obejmuje m.in.:

• diagnozę luki innowacyjnej w UE,
• ocenę potencjału Europy Środkowo-Wschodniej,
• wnioski i rekomendacje z dyskusji przy okrągłych stołach,
• propozycje działań na poziomie unijnym, krajowym i instytucjonalnym,
• zestawienie najważniejszych wyzwań oraz czynników wspierających rozwój innowacji.

Raport podkreśla, że mimo niedoinwestowania, barier regulacyjnych i ograniczonego dostępu do kapitału wysokiego ryzyka, region CEE dysponuje znacznym potencjałem naukowym oraz rosnącym ekosystemem startupów deep-tech. Wskazuje również kluczowe instrumenty unijne – takie jak EIC Pre-Accelerator, STEP, Regionalne Doliny Innowacji (RIV) czy programy EIT – które mogą znacząco przyspieszyć rozwój innowacji, o ile zostaną odpowiednio wzmocnione i skoordynowane z systemami krajowymi.

Ważnym elementem konferencji było także podpisanie porozumienia dotyczącego uruchomienia w Polsce pilotażu EIT Regional Innovation Booster, mającego na celu zwiększenie konkurencyjności MŚP oraz przyciągnięcie nowych inwestycji do regionu.

Luka innowacyjna to nie tylko kwestia finansowania, lecz także braku spójności, ciągłości i dobrze ugruntowanych mechanizmów współpracy między instytucjami.

• Konieczne są długofalowe strategie współtworzone przez UE i państwa członkowskie. Opracowanie strategii innowacji dla Polski w oparciu o pogłębioną analizę Europejskiego Rankingu Innowacyjności (European Innovation Scoreboard) oraz określenie odpowiednich kluczowych wskaźników efektywności (key performance indicators – KPI) dla jej skutecznego wdrożenia.
• Wsparcie dla startupów deep tech z krajów Widening musi wykraczać poza granty – niezbędne są instrumenty mieszane, coaching oraz aktywne fundusze venture capital o dłuższym horyzoncie inwestycyjnym. Kluczowe jest także wprowadzenie instrumentów finansowania dłużnego (debt financing), umożliwiających pokrycie nakładów inwestycyjnych (CAPEX) – na wzór rozwiązań stosowanych przez Bpifrance (francuski bank inwestycyjny sektora publicznego).
• Strategie inteligentnych specjalizacji (Smart Specialisation Strategies – S3) wymagają doprecyzowania i wskazania priorytetów, większej spójności wdrożeniowej i powiązania z kierunkami UE.
• Transfer technologii musi zostać sprofesjonalizowany i objęty systemem zachęt; naukowcy powinni być wynagradzani za zaangażowanie w komercjalizację wyników ich badań; konieczna jest komercjalizacja patentów. Elementy te powinny stać się znaczącym kryterium ewaluacji uczelni i kariery naukowej.
• Wyzwania w realizacji projektów B+R na wczesnym etapie to złożoność procedur, brak doświadczenia w zarządzaniu projektami oraz trudności w przejściu od badań podstawowych do wdrożenia.
• Startupy potrzebują stabilnego i kompletnego środowiska instrumentów wsparcia na poziomie regionalnym i krajowym, które będzie spójne z instrumentami na poziomie europejskim.
• Ujednolicone ramy regulacyjne dla startupów i uproszczony dostęp do rynku wewnętrznego UE są kluczowe dla uwolnienia potencjału skalowania w regionie CEE.

---

Źródło: KPK Programów Badawczych UE