Poniżej prezentujemy przedruk artykułu "STRATUS – przyszłość zrównoważonego nawożenia w Europie" , autorstwa pani Magdaleny Tomczyk z  Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Radomiu, pierwotnie opublikowanego w biuletynie HORYZONT CDR 1/2026.

Rolnictwo jest jednym z kluczowych sektorów gospodarki, jednak jego intensywny rozwój wiąże się z istotnym oddziaływaniem na środowisko naturalne. W szczególności niewłaściwe gospodarowanie składnikami nawozowymi prowadzi do zanieczyszczenia wód i gleb, co jest wynikiem nadmiernego odpływu pierwiastków biogennych, takich jak azot i fosfor. W związku z tym coraz większy nacisk kładzie się na racjonalne nawożenie, dostosowane do rzeczywistych potrzeb roślin.

---

Jedną z inicjatyw odpowiadających na te wyzwania jest projekt STRATUS (AdviSor neTwork foR OptimAl ferTilisers Use), realizowany w ramach programu Horyzont Europa. Jego celem jest stworzenie międzynarodowej sieci specjalistów, którzy będą wspierać rolników w całej Europie w odpowiedzialnym i świadomym stosowaniu nawozów, zgodnie z zasadami ochrony środowiska oraz zrównoważonego rozwoju.

STRATUS koncentruje się na problematyce nawożenia. Celem projektu jest wypracowanie najlepszych praktyk w tym zakresie, które pozwolą z jednej strony zwiększyć efektywność produkcji, a z drugiej — zminimalizować negatywne skutki dla środowiska. Projekt, koordynowany przez hiszpańską organizację INTIA, skupia 18 partnerów z 27 krajów członkowskich Unii Europejskiej. Rozpoczął się w lutym 2024 roku, a jego zakończenie zaplanowano na styczeń 2029 roku.                                                                  W ramach działań projektu STRATUS zaplanowano między innymi:

• zebranie i weryfikację ponad 100 najlepszych praktyk i innowacji dotyczących nawożenia,
• opracowanie 60 materiałów szkoleniowych i demonstracyjnych, które będą wykorzystywane przez doradców rolnych,
• stworzenie 10 Wspólnot Praktyk (Communities of Practice) działających na poziomie krajowym i regionalnym,
• organizację seminariów, warsztatów oraz wydarzeń mających na celu wymianę doświadczeń między rolnikami, doradcami i naukowcami.

W rezultacie rolnicy w całej Europie zyskają dostęp do nowoczesnej, praktycznej wiedzy, umożliwiającej bardziej precyzyjne i świadome stosowanie nawozów, z uwzględnieniem specyfiki lokalnych warunków klimatycznych i glebowych.

Polska odgrywa istotną rolę w projekcie STRATUS. Nasz kraj reprezentuje Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie, Oddział w Radomiu, które odpowiada za koordynację działań na terenie Polski, współpracę z lokalnymi doradcami i rolnikami oraz organizację szkoleń i wydarzeń promujących najlepsze praktyki w zakresie nawożenia.

---

Warunki rolnicze w Polsce różnią się w zależności od regionu— gleby mają zróżnicowaną jakość, klimat jest niejednorodny, a struktura upraw zmienna lokalnie, co wymaga indywidualnego podejścia do nawożenia. Ważnym zadaniem w projekcie jest
również zebranie i analiza rozwiązań specyficznych dla naszego kraju oraz dostosowanie metod wypracowanych na poziomie europejskim do polskich warunków.

Polskie rolnictwo stoi obecnie przed wyzwaniami związanymi z koniecznością ograniczenia negatywnego wpływu na środowisko przy jednoczesnym zapewnieniu wysokiej efektywności produkcji. Zmiany klimatyczne, regulacje unijne dotyczące ochrony
środowiska oraz rosnące koszty produkcji wymuszają poszukiwanie nowoczesnych i skutecznych rozwiązań.

Dzięki udziałowi w projekcie STRATUS Polska zyskuje dostęp do najnowszych, zweryfikowanych naukowo metod nawożenia, dostosowanych do lokalnej specyfiki. Oznacza to nie tylko wyższą jakość produktów rolnych, ale również realny wkład w ochronę środowiska naturalnego — ograniczenie emisji azotu do atmosfery, zmniejszenie wymywania składników odżywczych do wód gruntowych oraz poprawę zdrowotności gleb.

---

Co więcej, projekt umożliwia polskim doradcom wymianę doświadczeń i współpracę z doradcami z innych krajów Unii Europejskiej, co sprzyja szybszemu wdrażaniu innowacji oraz budowaniu silnych, międzynarodowych sieci współpracy.

STRATUS jest przykładem nowoczesnego podejścia do rolnictwa opartego na wiedzy i współpracy. Jego efekty mogą mieć długofalowy wpływ na sposób zarządzania nawożeniem w Europie i w Polsce. Wdrażanie najlepszych praktyk nie tylko poprawi rentowność gospodarstw rolnych, lecz także przyczyni się do realizacji celów Europejskiego Zielonego Ładu oraz innych strategii prośrodowiskowych.

Autor: Magdalena Tomczyk, CDR Oddział w Radomiu