W jaki sposób lokalne zasoby mogą stać się podstawą przedsiębiorczości, turystyki, edukacji i nowych źródeł dochodu na obszarach wiejskich? Odpowiedzi na te pytania uczestnicy wyjazdu studyjnego „Wieś z potencjałem – kompetencje, promocja, korzyści” poznawali podczas wizyty na Warmii i Mazurach.

Wydarzenie zostało zorganizowane w dniach 26–28 sierpnia 2026 r. przez Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Poznaniu w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich+.

Celem wyjazdu było zaprezentowanie dobrych praktyk związanych z wykorzystaniem potencjału obszarów wiejskich, rozwojem lokalnej przedsiębiorczości, tworzeniem oferty turystycznej, edukacyjnej i gastronomicznej oraz promocją lokalnych produktów i dziedzictwa.

Trzydniowy program obejmował wizyty w gospodarstwach, przedsiębiorstwach i miejscach, które rozwijają działalność w oparciu o lokalne zasoby. Uczestnicy mieli możliwość poznania doświadczeń osób, które łączą działalność rolniczą lub gospodarczą z turystyką, edukacją, przetwórstwem, gastronomią i sprzedażą produktów lokalnych.

Pierwszym punktem wyjazdu był Rajski Ogród – największy ogród pokazowo-edukacyjny na Mazurach. Podczas zwiedzania z przewodnikiem uczestnicy poznali różnorodność roślinności oraz sposoby wykorzystania przestrzeni ogrodowej na potrzeby edukacji, turystyki i rekreacji. Wizyta była okazją do zapoznania się z rozwiązaniami pozwalającymi na wykorzystanie walorów przyrodniczych jako elementu oferty skierowanej do różnych grup odbiorców. Istotne było połączenie funkcji przyrodniczej z edukacyjną i turystyczną.

Program obejmował również warsztaty rzemieślnicze, podczas których uczestnicy wykonywali biżuterię z bursztynu. Zajęcia pozwoliły poznać możliwości wykorzystania tradycyjnego rzemiosła i lokalnego dziedzictwa w tworzeniu oferty turystycznej i edukacyjnej.

Kolejnym punktem programu była Garncarska Wioska – miejsce, w którym lokalne dziedzictwo zostało połączone z działalnością edukacyjną, turystyczną i gospodarczą. Uczestnicy poznali m.in. ścieżkę „Historia Ziemi”, Muzeum Skarby Ziemi oraz Bursztynową Izbę. Przykład Garncarskiej Wioski pokazał, że dziedzictwo kulturowe może być jednocześnie elementem tożsamości lokalnej oraz podstawą tworzenia oferty dla mieszkańców i turystów.

---

Drugi dzień rozpoczął się od wizyty w Ogrodach Markiewicz w Marcinkowie. Przedsięwzięcie łączy działalność gospodarczą z ogrodnictwem, turystyką, edukacją i rekreacją. Działalność rozpoczęta w 2008 r. od projektowania i pielęgnacji ogrodów była stopniowo rozwijana, m.in. poprzez utworzenie szkółki roślin ozdobnych oraz przygotowanie oferty turystycznej. Obecnie na powierzchni około 3000 m² znajdują się różnorodne ogrody tematyczne, m.in. śródziemnomorski, japoński, marokański, egipski, ogród zakochanych, różanka, ogród biały oraz ogród ziołowo-warzywny i wiejski.

Uczestnicy wzięli również udział w warsztatach tworzenia własnych kompozycji herbacianych i ich degustacji. Był to przykład wykorzystania wiedzy i lokalnych zasobów do tworzenia dodatkowej oferty edukacyjnej i turystycznej oraz angażowania odwiedzających w aktywne poznawanie miejsca.

Następnie grupa odwiedziła Zajazd Tusinek w Rozogach, będący przykładem przedsięwzięcia łączącego rolnictwo, przetwórstwo, gastronomię, turystykę i edukację. Działalność rozpoczęta w 1991 r. była stopniowo rozszerzana o kolejne elementy, w tym restaurację, gospodarstwo, hodowlę kóz oraz sklep z lokalnymi produktami. Ważną część oferty stanowią produkty z mleka koziego, w tym sery, a także warsztaty serowarskie.

Przykład Zajazdu Tusinek pokazuje możliwości rozwijania działalności w oparciu o własne zasoby oraz tworzenia dodatkowej wartości poprzez łączenie produkcji żywności, przetwórstwa, gastronomii, turystyki i edukacji. Istotnym elementem jest również budowanie rozpoznawalności miejsca w oparciu o jego lokalny charakter, produkty i bezpośredni kontakt z odbiorcami.

Kolejnym miejscem wizyty była Zagroda Edukacyjna Warmińska Pszczoła, prowadzona przez Katarzynę i Andrzeja Maziec. Gospodarze prowadzą pasiekę liczącą około 300 uli, a doświadczenie związane z pszczelarstwem wykorzystują również w działalności edukacyjnej. Organizują zajęcia, szkolenia i warsztaty skierowane zarówno do dzieci, jak i dorosłych. Podczas wizyty uczestnicy poznali specyfikę pracy pszczelarza, funkcjonowanie pasieki oraz znaczenie pszczół dla środowiska. Wzięli również udział w warsztatach i degustacji produktów pszczelich.

Warmińska Pszczoła stanowi przykład rozszerzenia działalności gospodarstwa o funkcje edukacyjne i warsztatowe. Pokazuje również, że wiedza i doświadczenie gospodarzy mogą stać się elementem oferty i źródłem dodatkowej działalności.

Ostatni dzień wyjazdu uczestnicy spędzili w Koziej Farmie Złotna, położonej na granicy Mazur Zachodnich. To niewielkie gospodarstwo rolne połączone z działalnością agroturystyczną, którego charakterystycznym elementem jest hodowla kóz. Podczas wizyty uczestnicy poznali gospodarstwo, jego codzienne funkcjonowanie oraz specyfikę hodowli. Jednym z elementów programu była degustacja ekologicznych kozich serów i produktów z koziego mleka. Uczestnicy zobaczyli również serowarnię i poznali proces produkcji serów – od pozyskania mleka do przygotowania gotowego produktu.

Kozia Farma Złotna jest przykładem gospodarstwa, które łączy produkcję rolną, przetwórstwo, agroturystykę, edukację i sprzedaż bezpośrednią. Oferta gospodarstwa odpowiada również na zainteresowanie turystyką blisko natury, lokalną żywnością i wypoczynkiem na obszarach wiejskich.

Odwiedzone podczas wyjazdu miejsca różniły się profilem działalności, skalą oraz sposobem wykorzystania lokalnych zasobów. Łączyło je jednak podejście polegające na

Przykłady zaprezentowane podczas wyjazdu pokazały, że rolnictwo i działalność gospodarczą na obszarach wiejskich można uzupełniać o kolejne funkcje – m.in. przetwórstwo, gastronomię, turystykę, edukację, warsztaty czy sprzedaż bezpośrednią.

Ważnym elementem poznanych dobrych praktyk było również budowanie rozpoznawalności miejsca i produktu. Historia gospodarstwa, lokalne zasoby, wiedza gospodarzy oraz bezpośredni kontakt z odbiorcami mogą stanowić istotne elementy budowania marki i promocji działalności.

Wyjazd studyjny był również przestrzenią do wymiany doświadczeń, nawiązywania kontaktów i poznawania rozwiązań, które mogą być wykorzystane w działalności uczestników oraz w lokalnych inicjatywach na obszarach wiejskich.

---

Źródło: CDR w Brwinowie