Depopulacja obszarów wiejskich oraz wyzwania związane z odnową pokoleniową w rolnictwie należą do najważniejszych zagadnień, którymi zajmuje się obecnie Unia Europejska. Jednym z priorytetów Komisji Europejskiej na lata 2024–2029 jest idea „Prawa do pozostania” (ang. Right to Stay), stanowiąca element działań na rzecz odnowy pokoleniowej i zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich.

Ideą inicjatywy jest tworzenie warunków sprzyjających temu, aby młodzi ludzie podejmowali decyzję o życiu i pracy na obszarach wiejskich jako świadomy wybór wynikający z dostrzegania ich potencjału rozwojowego, a nie z ograniczonych alternatyw czy konieczności ekonomicznej.

Ważnym elementem działań Unii Europejskiej jest wspieranie odnowy pokoleniowej w rolnictwie. Komisja Europejska wskazuje na konieczność ograniczania barier, które utrudniają młodym ludziom rozpoczęcie działalności rolniczej. Dotyczą one m.in. dostępu do ziemi i finansowania, przekazywania gospodarstw, zdobywania wiedzy i umiejętności oraz zwiększania atrakcyjności życia na obszarach wiejskich.

Podczas dyskusji prowadzonych na poziomie europejskim młodzi rolnicy przedstawili propozycje zmian w pięciu głównych obszarach:

• łatwiejszy dostęp do ziemi i kapitału,
• sprawniejsze procesy sukcesji gospodarstw,
• rozwój kompetencji i innowacji,
• poprawę warunków życia na obszarach wiejskich,
• większe zaangażowanie młodych ludzi w tworzenie polityk publicznych.

Europejska Sieć WPR przedstawia przykłady dobrych praktyk wdrażanych w państwach członkowskich Unii Europejskiej. Opisane inicjatywy pokazują, w jaki sposób poszczególne kraje wspierają młodych rolników, ułatwiają proces przekazywania gospodarstw oraz tworzą warunki sprzyjające podejmowaniu i rozwijaniu działalności rolniczej na obszarach wiejskich.

W Portugalii wdrożono rozwiązania ułatwiające młodym rolnikom rozpoczęcie działalności. Nabór wniosków w ramach Planu Strategicznego WPR prowadzono przez 14 miesięcy, co umożliwiło lepsze przygotowanie projektów. Program cieszył się dużym zainteresowaniem – złożono ponad 4 000 wniosków, a wartość planowanych inwestycji wyniosła około 550 mln euro.

Na Węgrzech wprowadzono przepisy upraszczające proces przekazywania gospodarstw rolnych. Dzięki ustandaryzowanej umowie możliwe jest przekazanie gospodarstwa w ramach jednego dokumentu obejmującego m.in. grunty, maszyny i zwierzęta. Krajowa Sieć WPR wspiera ponadto młodych rolników poprzez doradztwo, szkolenia oraz działania ułatwiające sukcesję gospodarstw.

Z kolei w Hiszpanii rozwijana jest sieć inkubatorów rolniczych RETA, umożliwiających przyszłym rolnikom zdobywanie doświadczenia w prowadzeniu gospodarstwa przez okres od jednego do trzech lat. Inkubatory zapewniają wsparcie organizacyjne, prawne i doradcze, ograniczając ryzyko związane z rozpoczęciem działalności rolniczej. Obecnie w Hiszpanii funkcjonuje 16 takich ośrodków, a kolejne są w trakcie tworzenia.

Powyższy tekst jest streszczeniem kluczowych wniosków z unijnych debat nad wymianą pokoleniową na wsi. Szczegółowe informacje, analizy znajdują się w pełnym artykule na oficjalnej stronie Europejskiej Sieci WPR.

Artykuł źródłowy dostępny jest w języku angielskim. W celu ułatwienia zapoznania się z jego treścią można skorzystać z tłumaczenia automatycznego za pomocą Google Translate.

Wzmacnianie „Prawo do pozostania” na obszarach wiejskich. (tłumaczenie za pomocą Google Translate)