ENG
Facebook KSOW+ 
Ministerstwo Edukacji Narodowej rozpoczęło prace nad krajową strategią młodzieżową. Ma to być pierwszy od ponad 20 lat kompleksowy dokument dotyczący polityki młodzieżowej w Polsce. Strategia ma objąć osoby w wieku 15–29 lat. To grupa licząca ponad 5,7 mln młodych ludzi, częścią tej grupy są młodzi mieszkańcy wsi, których potrzeby i doświadczenia powinny być widoczne w pracach nad strategią.
Nowy dokument ma odpowiadać na problemy, które coraz mocniej wpływają na start młodych w dorosłość. Chodzi m.in. o zdrowie psychiczne, edukację, rynek pracy, mieszkania, relacje społeczne i bezpieczeństwo w środowisku cyfrowym.
Diagnoza, dialog i strategia
Prace nad dokumentem podzielono na trzy etapy: diagnozę, dialog i przygotowanie strategii. Pierwszym krokiem było opracowanie raportu „Diagnoza Młodzieży 2026”. Powstał on na podstawie analiz badań z lat 2020–2025 oraz badań własnych z udziałem młodzieży, rodziców i instytucji.
Kolejnym etapem jest dialog. Ministerstwo zapowiada konsultacje, debaty, spotkania oraz ankiety. W proces mogą włączyć się młodzi ludzie, organizacje, instytucje publiczne i środowiska eksperckie. Projekt strategii ma zostać przedstawiony Radzie Ministrów jesienią 2026 r.
Diagnoza Młodzieży. Raport i rekomendacje [PDF]
Diagnoza Młodzieży. Streszczenie [PDF]
Głos młodzieży wiejskiej w strategii
Strategia młodzieżowa ma duże znaczenie także dla młodych mieszkańców wsi. Z „Diagnozy Młodzieży 2026” wynika, że 45,5 proc. młodych oraz młodych dorosłych w Polsce mieszka na terenach wiejskich. To oznacza, że głos młodzieży wiejskiej powinien być wyraźnie obecny w pracach nad dokumentem. Polityka młodzieżowa nie może być projektowana wyłącznie z perspektywy dużych miast, ponieważ młodzi mieszkańcy wsi mierzą się z innymi barierami w dostępie do edukacji, transportu, usług publicznych i rynku pracy.
W przypadku młodzieży wiejskiej szczególnie ważne są transport, dostęp do edukacji, zajęć pozaszkolnych, usług publicznych i rynku pracy. Brak połączeń autobusowych czy kolejowych może ograniczać wybór szkoły, udział w kursach, dojazd do pracy, stażu lub lekarza. Jednocześnie raport zwraca uwagę, że młodzież wiejska nie jest grupą jednorodną. Sytuacja młodych osób zależy m.in. od statusu społeczno-ekonomicznego rodziny, lokalnego rynku pracy, dostępnej infrastruktury oraz położenia miejscowości względem większych ośrodków. Dlatego w konsultacjach nad strategią ważne jest uwzględnienie różnych doświadczeń młodych mieszkańców wsi.
Raport wskazuje, że wykluczeniem transportowym zagrożonych jest około 10,5 mln mieszkańców kraju, a ponad jedna czwarta sołectw nie ma bezpośredniego połączenia z miejscowością gminną. W latach 2016–2020 długość sieci autobusowej zmniejszyła się o około jedną trzecią. Najmocniej dotknęło to obszary wiejskie i peryferyjne.
Zdrowie psychiczne, praca i mieszkanie
Jednym z najważniejszych tematów strategii ma być zdrowie psychiczne młodych ludzi. Diagnoza wskazuje na rosnące przeciążenie, stres, samotność i problemy emocjonalne. W rekomendacjach pojawia się tzw. Triada Odporności. Obejmuje ona wsparcie psychiczne, bezpieczne środowisko cyfrowe oraz wzmacnianie relacji i kompetencji społecznych.
Drugim dużym obszarem jest stabilny start w dorosłość. Chodzi o pracę, mieszkanie i możliwość usamodzielnienia się. Dla młodych mieszkańców mniejszych miejscowości dochodzi jeszcze jeden element: mobilność. Bez transportu lokalnego trudniej korzystać z edukacji, kultury, sportu, usług i rynku pracy.
Młodzi mają mieć wpływ
Założeniem prac jest udział samych młodych. MEN podkreśla, że strategia ma powstać nie tylko o młodzieży, ale także z udziałem młodzieży. Do procesu włączane są konsultacje, ankiety i spotkania dialogowe. Udostępniono również scenariusz, który pozwala instytucjom i organizacjom samodzielnie przeprowadzić rozmowy o potrzebach młodych ludzi.
To ważne, bo problemy młodych różnią się w zależności od miejsca zamieszkania. Inne wyzwania ma uczeń z dużego miasta, a inne młoda osoba z małej miejscowości, która codziennie musi organizować dojazd do szkoły, pracy lub na zajęcia dodatkowe.
Scenariusz spotkania dialogowego [PDF]
Włącz się w prace nad strategią
Ministerstwo udostępniło, także ankiety dla instytucji publicznych i organizacji pracujących z młodzieżą. Przygotowano osobne formularze dotyczące młodzieży w wieku 15–18 lat oraz młodych dorosłych w wieku 19–29 lat.
Linki do ankiet dla instytucji publicznych i organizacji pracujących z młodzieżą:
Źródło: MEN