Badanie wody, segregacja odpadów i poznawanie odnawialnych źródeł energii mogą stać się praktycznymi zajęciami blisko miejsca zamieszkania. W cyklu „Dobre praktyki dla wsi” przedstawiamy projekt „EKO edukacja II”, zrealizowany w 2024 roku przez Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania „Kraina Dinozaurów”.

Projekt odpowiadał na potrzebę kontynuowania edukacji ekologicznej oraz dotarcia do mieszkańców wszystkich siedmiu gmin obszaru LGD. Ważna była również dostępność zajęć dla seniorów i osób z niepełnosprawnościami. Zastosowano dwa uzupełniające się rozwiązania: wydarzenia organizowane w gminach oraz warsztaty w EKO Centrum w Ozimku.

LGD przeprowadziła siedem pikników i pięć warsztatów. W działaniach uczestniczyło około 1500 osób. 

Przedsięwzięcie realizowano jako projekt LGD przy wsparciu LEADER w ramach PROW 2014–2020. 

Dodatkowo projekt został doceniony w III edycji ogólnopolskiego konkursu "Przyjazna Wieś", otrzymując II miejsce w kategorii "Środowisko i działania na rzecz klimatu".

Pikniki obejmowały jedenaście stanowisk tematycznych. Program pozwalał poznawać między innymi znaczenie wody, zasady segregacji odpadów i odnawialne źródła energii. Warsztaty, pokazy i konkursy dawały uczestnikom możliwość aktywnego udziału.

Jak wyglądało to w praktyce, pokazuje relacja szkoły w Zębowicach: uczniowie badali wodę, poznawali zioła, ozdabiali bawełniane torby roślinami i korzystali z energoroweru połączonego z wyciskarką do soków. Takie zadania wiążą temat ochrony zasobów z czynnością, którą można samodzielnie wykonać i omówić.

Prezentacja podsumowująca działalność LGD wymienia wydarzenia z maja i czerwca 2024 roku w gminach Zębowice, Ozimek, Kolonowskie, Turawa, Chrząstowice, Dobrodzień i Zawadzkie. Potwierdza też organizację warsztatów dla osób z niepełnosprawnościami oraz seniorów. Pokazuje to sposób docierania do różnych odbiorców, zamiast ograniczenia programu do jednej grupy wiekowej.

W projekcie zadbano o wyposażenie, które może służyć kolejnym zajęciom. Opis projektu w bazie dobrych praktyk KSOW+ wskazuje doposażenie szkół w zestawy do segregacji odpadów oraz zakup pomocy i sprzętu do edukacji. Nie trzeba więc przy każdej kolejnej inicjatywie zaczynać od kompletowania całego zaplecza.

EKO Centrum stanowi stały punkt tej oferty. LGD informuje na swojej stronie, że prowadzi tam zajęcia, organizuje działania wyjazdowe i udostępnia bezpłatną wypożyczalnię sprzętu edukacyjnego stowarzyszeniom oraz jednostkom szkolno-edukacyjnym. Publikuje listę wyposażenia, regulamin i umowę wypożyczenia. Nie wszystkie zasoby centrum powstały w „EKO edukacji II”; ważne jest ich wspólne wykorzystanie w dalszej pracy.

To użyteczny model dla niewielkich organizacji: dostęp do współdzielonych pomocy może ułatwić przygotowanie zajęć bez zakupu osobnego zestawu przez każdą szkołę czy stowarzyszenie. Warunkiem jest jasna odpowiedzialność za rezerwację, transport, stan techniczny i zwrot wyposażenia.

Z tej praktyki wynika kilka wskazówek dla LGD, gmin i organizacji wiejskich. Najpierw warto ustalić, do kogo oferta dotychczas nie docierała. Termin, miejsce i sposób prowadzenia zajęć powinny odpowiadać możliwościom tych osób. Program dla dzieci będzie wymagał innego tempa i objaśnień niż spotkanie z dorosłymi.

Następnie dobrze wybrać kilka codziennych problemów, które uczestnicy rozpoznają: zużycie wody, odpady lub energia. Każdemu tematowi można przypisać zadanie i krótki wniosek do zastosowania w domu. Ważniejsze od liczby atrakcji jest to, czy uczestnik rozumie ich sens.

Po wydarzeniu warto sprawdzić nie tylko frekwencję. Proste pytanie o planowaną zmianę, a później rozmowa ze szkołą lub grupą uczestników pozwolą ocenić dalsze wykorzystanie wiedzy. Sprzęt, lokalni prowadzący i plan kolejnych spotkań powinny tworzyć wspólną całość. Wtedy jednorazowy piknik może stać się początkiem regularnej edukacji.

Więcej informacji o projekcie dostępnych jest w bazie dobrych praktyk KSOW+ - otwórz.