kontrast A A A
English flagENG
|

Dywersyfikacja gospodarstwa – dodatkowy dochód zaczyna się od planu

Przetwórstwo, sprzedaż bezpośrednia, edukacja, turystyka czy usługi - dodatkowa działalność może zwiększyć odporność ekonomiczną gospodarstwa. Nie powinna jednak zaczynać się od zakupu sprzętu, lecz od rozpoznania potrzeb klientów i policzenia pełnych kosztów.

Więcej niż jedno źródło przychodu

Dywersyfikacja oznacza rozwijanie działalności uzupełniającej podstawową produkcję rolną. Może pomóc ograniczyć skutki wahań cen, sezonowości oraz nieprzewidzianych zmian na rynku. Jest szczególnie istotna dla mniejszych gospodarstw rodzinnych oraz gospodarstw działających w regionach o trudniejszych warunkach gospodarczych.

Europejska Sieć WPR zebrała 35 przykładów z 10 państw UE. Pokazują one, że nie istnieje jeden model odpowiedni dla wszystkich. Najlepsze przedsięwzięcia wykorzystują zasoby, wiedzę i położenie konkretnego gospodarstwa.

Jak może wyglądać dywersyfikacja?

Dodatkowa działalność może obejmować m.in.:

  • przetwarzanie własnych surowców i sprzedaż produktów o większej wartości;
  • sprzedaż bezpośrednią lub krótkie łańcuchy dostaw;
  • agroturystykę i usługi gastronomiczne;
  • zagrody edukacyjne i zajęcia dla dzieci lub dorosłych;
  • usługi wykonywane z wykorzystaniem posiadanego sprzętu i kompetencji;
  • współpracę kilku gospodarstw przy tworzeniu wspólnej oferty.

Jednym z przykładów opisanych przez Europejską Sieć WPR jest belgijskie gospodarstwo rodzinne De Boey. Do produkcji mleka dołączono w nim wytwarzanie lodów z surowców pochodzących z gospodarstwa, a następnie ofertę edukacyjną i turystyczną. Kluczowe było zachowanie bezpośredniej relacji między produkcją a odbiorcami.

Pięć kroków przed rozpoczęciem nowej działalności

  1. Zrób przegląd zasobów. Spisz dostępne budynki, maszyny, surowce, umiejętności domowników, czas pracy oraz walory miejsca. Nie każdy niewykorzystany budynek musi od razu stać się obiektem turystycznym.
  2. Określ konkretnego odbiorcę. Innej oferty oczekują mieszkańcy najbliższego miasta, innej szkoły, turyści czy lokalne restauracje. Pomysł powinien odpowiadać na rzeczywistą potrzebę, a nie tylko na chwilową modę.
  3. Policz pełne koszty. Poza inwestycją uwzględnij energię, transport, opakowania, promocję, ubezpieczenie, podatki, wymagane pozwolenia oraz czas pracy. Oceń również sezonowość przychodów.
  4. Zacznij od małej skali. Sprzedaż próbnej partii, pojedyncze warsztaty lub kilka weekendów pilotażowych pozwalają sprawdzić zainteresowanie bez podejmowania nadmiernego ryzyka.
  5. Poszukaj partnerów i doradztwa. Współpraca z doradcą rolniczym, samorządem, organizacją turystyczną, szkołą lub innym gospodarstwem może ułatwić dotarcie do klientów i spełnienie wymogów formalnych.

Gdzie szukać wsparcia?

W badaniu przeprowadzonym przez Europejską Sieć WPR wśród instytucji z 19 państw członkowskich najczęściej wskazywaną interwencją WPR wspierającą dywersyfikację był LEADER/RLKS.

Zakres dostępnego wsparcia zależy jednak od lokalnej strategii rozwoju i konkretnego naboru. Dlatego warto skontaktować się z właściwą Lokalną Grupą Działania, sprawdzić jej harmonogram naborów i skonsultować pomysł przed przygotowaniem wniosku. Dane kontaktowe można znaleźć na mapie LGD (otwórz) lub bazie LGD (otwórz), dostępnych na portalu KSOW+.

Dywersyfikacja nie zastępuje dobrze prowadzonej produkcji rolnej. Może natomiast pomóc lepiej wykorzystać zasoby gospodarstwa, stworzyć miejsca pracy i zatrzymać większą część wartości produktu na obszarach wiejskich.

Źródło: EU CAP Network - dywersyfikacja gospodarstw; Kompendium 35 przykładów.