Susza coraz częściej dotyka gospodarstw rolnych, wpływając na plony i stabilność produkcji. Jednym ze sposobów ograniczania jej skutków jest retencja krajobrazowa, czyli zatrzymywanie wody tam, gdzie spadła. Jak można wspierać retencję w gospodarstwie i o czym pamiętać, planując działania na rowach melioracyjnych? Podpowiada broszura Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków (OTOP).

Retencja krajobrazowa pozwala spowolnić odpływ wody i zwiększyć jej dostępność w okresach niedoboru opadów. Dzięki temu może poprawiać warunki wilgotnościowe gleb, zwiększać odporność gospodarstw na suszę i jednocześnie wspierać różnorodność biologiczną.

Co ważne, nie zawsze oznacza konieczność budowy nowych urządzeń. Warto najpierw wykorzystać to, co już znajduje się w gospodarstwie – oczka wodne, zagłębienia terenu, miedze, zadrzewienia czy roślinność wzdłuż rowów.

Gleba jest jednym z najważniejszych naturalnych magazynów wody. Jej zdolność do zatrzymywania wilgoci można wspierać m.in. poprzez zwiększanie zawartości materii organicznej, stosowanie międzyplonów i roślin motylkowych, ograniczanie intensywnej uprawy oraz utrzymywanie okrywy roślinnej.

Szczególnej uwagi wymagają gleby torfowe i inne gleby organiczne, których nadmierne odwadnianie prowadzi do utraty zdolności retencyjnych i degradacji gleby.

Zatrzymywanie wody wymaga również spojrzenia szerszego niż tylko własne gospodarstwo. Działania prowadzone na jednej działce mogą zmienić warunki wodne na gruntach sąsiednich. Dlatego przed ich rozpoczęciem warto sprawdzić możliwe konsekwencje i – jeśli jest taka potrzeba – porozumieć się z właścicielami sąsiednich gruntów.

Współpraca może być szczególnie korzystna, ponieważ lepsze uwilgotnienie łąk może poprawiać ich plonowanie i jakość pozyskiwanej biomasy, a jednocześnie korzystnie wpływać na sąsiednie pola.

Istotną rolę mogą odgrywać również rowy melioracyjne. W niektórych przypadkach możliwe jest spowolnienie odpływu wody, jednak sposób prowadzenia takich działań zależy od charakteru rowu, warunków terenowych i obowiązujących przepisów.

Dlatego przed wykonaniem urządzeń lub zmianą sposobu funkcjonowania rowu warto sprawdzić jego status prawny i wymagane formalności. Publikacja szczegółowo wyjaśnia, kiedy potrzebne jest pozwolenie lub zgłoszenie wodnoprawne i gdzie szukać informacji.

Woda nie zatrzymuje się na granicy jednej działki. Działania podejmowane w jednym miejscu mogą wpływać na sąsiednie grunty, dlatego planowanie retencji warto prowadzić z uwzględnieniem całego lokalnego układu wodnego i – w razie potrzeby – we współpracy z sąsiadami.

Zatrzymywanie wody może służyć jednocześnie gospodarstwu, środowisku i lokalnej społeczności. Czasem pierwszym krokiem nie jest budowa nowej infrastruktury, ale zachowanie tego, co już pomaga wodę zatrzymać.

Zapraszamy do zapoznania się z całą publikacją!

PUBLIKACJA