Woda staje się jednym z najcenniejszych zasobów europejskiego rolnictwa. Zmiany klimatu, coraz częstsze susze, fale upałów oraz gwałtowne opady prowadzą do narastających problemów z dostępnością wody, a jednocześnie zwiększają ryzyko powodzi na terenach wiejskich. W odpowiedzi na te wyzwania eksperci Grupy tematycznej Europejskiej Sieci WPR przeanalizowali potencjał Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) i przedstawili rekomendacje działań, które mogą znacząco poprawić odporność wodną rolnictwa i obszarów wiejskich w całej UE.

Dostęp do czystej, pewnej jakości wody decyduje o:

• bezpieczeństwie żywnościowym,
• zdrowiu ludzi i zwierząt,
• konkurencyjności gospodarstw,
• odporności ekosystemów.

Tymczasem rolnictwo – które odpowiada za ok. 29% całkowitego poboru wody w UE – jest szczególnie wrażliwe na zaburzenia hydrologiczne. Eksperci wskazują jednak, że sektor ma potencjał redukcji zużycia wody aż o 20%, głównie dzięki modernizacji praktyk i technologii.

1. Efektywne gospodarowanie wodą w gospodarstwie

Największe możliwości poprawy dotyczą:

• modernizacji systemów nawadniania (np. mikronawadnianie, precyzyjne sterowanie),
• ograniczania strat i przecieków,
• stosowania upraw mniej wodochłonnych i rotacji sprzyjających zatrzymaniu wody w glebie,
• gromadzenia wody deszczowej i zwiększania cyrkulacji wody w gospodarstwie.

---

2. Rozwiązania oparte na naturze – retencja w krajobrazie

Eksperci grupy podkreślili, że poprawa odporności wodnej wymaga działań na poziomie całych zlewni i krajobrazów, nie tylko pojedynczych gospodarstw.

Najskuteczniejsze narzędzia:

• odtwarzanie mokradeł i terenów zalewowych,
• zwiększanie udziału zadrzewień, miedz i zielonej infrastruktury,
• poprawa zdrowia gleby: zwiększanie materii organicznej, ograniczenie orki,
• tworzenie stref buforowych przy ciekach.

Takie rozwiązania:

• podnoszą retencję wodną,
• zmniejszają ryzyko powodzi,
• poprawiają infiltrację i obieg składników pokarmowych,
• wzmacniają bioróżnorodność.

---

3. Upowszechnianie innowacji i rola doradztwa

Grupa Europejskiej Sieci WPR zwraca uwagę, że inwestycje to za mało – potrzebne jest wsparcie wiedzy:

• nowoczesne doradztwo rolnicze,
• szkolenia praktyczne,
• demonstracje technologii,
• platformy wymiany doświadczeń między rolnikami,
• rozwój inteligentnych systemów zarządzania wodą (smart farming).

Dzięki temu rolnicy zyskują kompetencje, by efektywnie korzystać z dostępnych narzędzi finansowych i technicznych.

Na bazie dwóch spotkań tematycznych (online i w Brukseli), grupa zebrała liczne przykłady udanych działań z różnych części Europy, które można łatwo przeszczepić na grunt krajowy, m.in.:

• farmy z pełną retencją deszczówki,
• modernizacje nawadniania oparte na czujnikach i AI,
• projekty odtwarzania terenów podmokłych finansowane z WPR,
• systemy współpracy rolników w zlewni dla wspólnej gospodarki wodnej.

Celem jest stworzenie katalogu rozwiązań, które państwa UE mogą wdrażać lub skalować w ramach swoich Planów Strategicznych.

Rolnictwo musi stać się bardziej „wodoodporne”

Eksperci Europejskiej Sieci WPR podkreślają, że poprawa odporności wodnej nie oznacza jedynie oszczędzania wody – to kompleksowa zmiana modelu gospodarowania, obejmująca:

• planowanie przestrzenne,
• retencję naturalną,
• modernizację technologii,
• edukację i doradztwo,
• współpracę rolników i instytucji.

To właśnie ten zestaw działań może zapewnić, że europejskie obszary wiejskie będą w stanie sprostać narastającym wyzwaniom klimatycznym i zachować konkurencyjność rolnictwa w kolejnych dekadach.

 

---

Źródło: EU CAP Network