Gospodarowanie wodą na obszarach rolniczych staje się coraz większym wyzwaniem. Wynika to zarówno ze zmian klimatycznych – przejawiających się częstszymi i dłuższymi okresami suszy oraz gwałtownymi, intensywnymi opadami – jak i z postępującego zużycia systemów melioracyjnych, które nierzadko nie są przystosowane do obecnych warunków. W tak wymagającej rzeczywistości kluczowego znaczenia nabiera aktualna wiedza oraz praktyczne umiejętności rolników i doradców rolnych w zakresie melioracji, retencji i racjonalnego zarządzania zasobami wodnymi.
Wydany przez Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie e-poradnik "Melioracje, retencja i gospodarka wodna w rolnictwie" powstał w oparciu o wieloletnie badania i doświadczenia specjalistów z uczelni rolniczych oraz ekspertów byłego Instytutu Melioracji i Użytków Zielonych, a obecnie Instytutu Technologiczno-Przyrodniczego – Państwowego Instytutu Badawczego w Falentach. Szczególne znaczenie mają wyniki prac realizowanych w ramach projektu Innowacje technologiczne oraz system monitoringu, prognozowania i operacyjnego planowania działań melioracyjnych, dla precyzyjnego gospodarowania wodą w skali obiektu melioracyjnego (INOMEL), poświęconego innowacjom technologicznym oraz systemom monitoringu i planowania działań melioracyjnych. Projekt, finansowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach programu BIOSTRATEG, realizowano w latach 2018–2022 we współpracy ze specjalistami z sektora naukowego i praktycznego.
Co znajdziesz w e-poradniku?
Publikacja składa się z pięciu uzupełniających się części, obejmujących zarówno zagadnienia teoretyczne, jak i praktyczne rozwiązania do wdrożenia w gospodarstwach rolnych.
1. Zasoby wodne dla rolnictwa, ich monitorowanie i źródła informacji
Omówiono zasoby wód powierzchniowych i podziemnych, ich monitorowanie oraz źródła informacji hydrologicznych. Szczególną uwagę poświęcono meteorologii rolniczej i prognozom agrometeorologicznym.
2. Mała retencja wodna i retencyjność (potencjał retencyjny) obszarów wiejskich
Przedstawiono sposoby zwiększania retencji w krajobrazie rolniczym, w tym retencji glebowej i ekosystemowej, wraz z przykładami praktycznych rozwiązań.
3. Systemy odwodnień i nawodnień grawitacyjnych w kształtowaniu retencji glebowo-gruntowej
Zaprezentowano nowoczesne systemy odwadniająco-nawadniające, regulację odpływu oraz nawodnienia podsiąkowe. Szczegółowo opisano metody monitorowania uwodnienia gleb oraz charakterystyki gleb pochodzenia wodnego.
4. Nawodnienia deszczowniane w praktyce
Czytelnik znajdzie tu zasady doboru rurociągów i zraszaczy, metody sterowania nawodnieniami oraz praktyczne wskazówki dotyczące efektywnego wykorzystania systemów deszczownianych.
5. Melioracje precyzyjne w kształtowaniu glebowo-gruntowej retencji wodnej
Ta część poświęcona jest nowoczesnym technologiom – GPS, czujnikom wilgotności, dronom i modelowaniu komputerowemu – wykorzystywanym w precyzyjnym gospodarowaniu wodą na użytkach zmeliorowanych. Zaprezentowano również prototypowy system wspomagający rolników w planowaniu nawodnień.
E-poradnik został opracowany z myślą o wszystkich osobach i instytucjach zaangażowanych w gospodarowanie wodą w rolnictwie – rolnikach, doradcach rolnych, specjalistach spółek wodnych, pracownikach jednostek samorządowych oraz wszystkich zainteresowanych ochroną i racjonalnym wykorzystaniem zasobów wodnych na obszarach wiejskich.
Zachęcamy do zapoznania się z e-poradnikiem i korzystania z zawartych w nim wskazówek, narzędzi oraz najnowszej wiedzy naukowej.