Zastosowanie innowacyjnej technologii w hodowli i utrzymaniu dobrostanu pszczół w celu pozyskania produktów doskonałej jakości

W ramach operacji utworzono grupę operacyjną na rzecz innowacji (EPI), w skład której weszli przedstawiciele różnych ogniw: nauki, doradztwa, przedsiębiorczości oraz rolnik. Każdy z uczestników miał określoną i istotną rolę do spełnienia.

Celem głównym projektu była optymalizacja gospodarki pasiecznej poprzez zastosowanie arkuszy węzy w technologii wtrysku w celu poprawy dobrostanu pszczół oraz jakości produktów pszczelich. Cel ten realizowano poprzez:

• opracowanie i wdrożenie znacząco udoskonalonych produktów, w tym pszczół i miodu,
• opracowanie i wdrożenie nowoczesnej technologii wtrysku na arkuszach węzy, poprawiającej dobrostan pszczół i jakość produktów pszczelich, a także umożliwiającej monitorowanie pszczół za pomocą cyfrowego urządzenia monitorującego aktywność rodziny pszczelej.

Cele szczegółowe projektu

1. Ograniczenie ryzyka kumulacji patogenów w ulu, a przez to zapobieganie rozwojowi śmiertelnych chorób pszczół i czerwiu, w tym zgnilca amerykańskiego (choroby zwalczanej z urzędu) oraz nosemozy. Patogeny pszczele często kumulują się w wosku, pozostając w nim przez lata, szczególnie gdy wosk jest dezynfekowany nieprawidłowo lub w ogóle niepoddawany dezynfekcji. Produkcja węzy z takiego wosku stanowi bezpośrednie zagrożenie dla rodzin pszczelich.
2. Eliminacja pozostałości niedozwolonych substancji w węzie, takich jak antybiotyki czy sulfonamidy. Substancje te kumulują się w wosku i mogą przechodzić do miodu, co stanowi ryzyko dla zdrowia konsumentów, zwłaszcza osób uczulonych.
3. Eliminacja problemu zafałszowań węzy pszczelej, które w Polsce są notoryczne. Dzięki węzie z tworzywa sztucznego pszczelarz może wytwarzać wosk w obiegu zamkniętym, co niweluje ryzyko wprowadzenia do pasieki patogenów i substancji niedozwolonych.
4. Opracowanie urządzenia monitorującego aktywność rodziny pszczelej, w tym stężenie CO₂, natężenie dźwięku, wilgotność, temperaturę oraz liczbę wlotów i wylotów pszczół. System pozwala na stały nadzór nad rodzinami pszczelimi oraz zmniejsza straty związane z kradzieżą lub późno wykrytą chorobą.
5. Optymalizacja nakładów pracy w gospodarce pasiecznej poprzez wykorzystanie węzy z tworzywa sztucznego.

Główne korzyści z realizacji projektu

Osiągnięte cele i rezultaty projektu są zgodne z zapisami Wspólnej Polityki Rolnej oraz Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014–2020.

Zaproponowane rozwiązania potwierdzają, że wykorzystanie węzy z polipropylenu w gospodarstwach pasiecznych jest skuteczne i efektywne oraz znacząco poprawia dobrostan pszczół. Dzięki temu projekt przyczynia się do podniesienia jakości produktów pszczelarskich, ochrony zdrowia pszczół oraz poprawy stanu środowiska naturalnego.

Ponadto wyniki projektu wskazują, że w tym obszarze wciąż istnieje potencjał do dalszych badań i innowacji, co pozwala na kontynuację rozwoju nauki oraz wdrażanie kolejnych innowacyjnych rozwiązań w gospodarce pasiecznej.

Osiągnięte rezultaty

Realizacja projektu przyniosła pozytywne efekty zarówno w zakresie poprawy jakości produktów pszczelich, jak i dobrostanu pszczół:

• Zwiększenie wydajności pasiek dzięki zastosowaniu nowoczesnych uli i technologii wtrysku w produkcji węzy.
• Poprawa jakości miodu, wosku i innych produktów pszczelich, co pozytywnie wpływa na zdrowie konsumentów i konkurencyjność pszczelarzy na rynku.
• Poprawa zdrowia pszczół poprzez zastosowanie węzy z polipropylenu i nowoczesnych uli, co korzystnie wpływa na środowisko naturalne.

Dzięki węzie z polipropylenu wyeliminowano możliwość zafałszowania stearyną lub parafiną oraz ograniczono przenoszenie patogenów pszczelich. To znacząco poprawiło dobrostan rodzin pszczelich i zmniejszyło konieczność stosowania leków weterynaryjnych, co wpłynęło także na poprawę jakości miodu i innych produktów pszczelich.

Co więcej, zastosowanie systemu monitorowania aktywności rodzin pszczelich pozwoliło na lepsze zarządzanie pasiekami oraz planowanie działań w gospodarstwach pszczelarskich.

Projekt przyczynił się również do zwiększenia świadomości pszczelarzy na temat nowoczesnych technologii i dobrych praktyk pszczelarskich.

Dodatkowe informacje

Planowanym rezultatem operacji było wdrożenie w gospodarstwie pasiecznym systemu produkcji miodu i innych produktów pszczelich opartego na wykorzystaniu plastrów z polipropylenu spożywczego. Rozwiązanie to miało wyeliminować zagrożenia związane ze stosowaniem tradycyjnej węzy, często zanieczyszczonej patogenami.

Innym ważnym rezultatem było wyeliminowanie ryzyka zakupu węzy zawierającej szkodliwe substancje, takie jak stearyna czy parafina, które negatywnie wpływają na dobrostan rodzin pszczelich.

Wprowadzenie węzy z polipropylenu, pokrywanej cienką warstwą wosku pochodzącego z własnej pasieki (na podstawie opracowanego systemu natryskiwania), pozwoliło na zamknięcie obiegu wosku w pasiece. Miało to istotne znaczenie w ograniczeniu rozprzestrzeniania chorób pszczół zarówno lokalnie, jak i w skali kraju.